← กลับหน้าแรก
เทรนด์มาแรง

กิน(เจ)ให้ได้ผิว ถึงจะได้บุญแต่ต้องได้ผิวด้วย เช็กลิสต์ 9 วัน เจ 2569

กองบรรณาธิการ Glow Isan16 ต.ค. 25696 นาที
กิน(เจ)ให้ได้ผิว ถึงจะได้บุญแต่ต้องได้ผิวด้วย เช็กลิสต์ 9 วัน เจ 2569

เทศกาลกินเจปีนี้คือ 10–18 ตุลาคม 2569 ส่วนวันล้างท้องคือ 9 ตุลาคม

ทีนี้มีอยู่ประโยคหนึ่งที่เราเห็นทุกปีจนชิน "กินเจแล้วผิวดีขึ้นเพราะได้ผักเยอะ"

เราอยากบอกตรงๆ ว่ามันจริงแค่ครึ่งเดียว

ลองนึกถึงเมนูเจที่เรากินกันจริงๆ สิ ปาท่องโก๋ เผือกทอด เต้าหู้ทอด ก๋วยเตี๋ยวเจ ข้าวผัดเจ หมี่ซั่ว ผัดหมี่ซั่ว เกี๊ยวทอด — มันคือของทอดกับแป้งแทบทั้งนั้น ไม่ใช่สลัดผักเลยสักจาน

เจทำให้ผิวดีขึ้นได้จริง แต่เฉพาะคนที่กินถูกทาง บทความนี้เลยรวมมาให้แล้วว่าถูกทางคือยังไง พร้อมเช็กลิสต์ 9 วันที่เซฟเก็บไว้ได้เลย

เช็กลิสต์ 9 วัน เซฟไว้ก่อนเริ่ม
ทำทุกวันเลี่ยงให้ได้เช็กตัวเอง
โปรตีนทุกมื้อ เต้าหู้ ถั่ว น้ำเต้าหู้ของทอดไม่เกินวันละ 1 มื้อผมร่วงมากกว่าปกติไหม
ผักสีเข้มอย่างน้อย 2 มื้อของเค็มจัด ซีอิ๊ว ผงปรุงรสเพลียผิดปกติไหม
ผลไม้รสเปรี้ยวหลังมื้อแป้งขัดสีล้วนทั้งวันเวียนหัวตอนลุกไหม
น้ำเปล่าให้พอชาจีนกาแฟพร้อมมื้ออาหารท้องผูกไหม
ถ้าเช็กตัวเองแล้วเจอข้อขวาสองข้อขึ้นไปติดกันหลายวัน แปลว่ากินไม่พอ ไม่ใช่แปลว่าร่างกายกำลังล้างสารพิษนะคะ
เมนูเจที่เรากินกันจริง ไม่ใช่สลัดผัก

ประเด็นนี้ต้องพูดก่อนเลย เพราะมันคือต้นตอของทุกอย่างที่เหลือในบทความ

อาหารเจในไทยเกิดมาจากวัฒนธรรมร้านอาหารจีน ไม่ใช่จากคลีนฟู้ด เมนูเลยเป็นของผัดของทอดเป็นหลัก แล้วพอตัดเนื้อสัตว์ออก สิ่งที่มาแทนมักเป็น โปรตีนเกษตร เต้าหู้ทอด และแป้ง เพราะมันอิ่มง่ายและทำขายง่าย

กรมอนามัยเองก็แนะนำไว้ตรงๆ ว่าช่วงกินเจให้ หลีกเลี่ยงอาหารที่หวาน มัน เค็มจัด แล้วเลือกวิธีปรุงแบบต้ม แกง ย่าง แทน และให้ จำกัดปริมาณอาหารแป้ง เพื่อไม่ให้ได้พลังงานมากเกินไป

ถ้าอ่านคำแนะนำนี้แล้วรู้สึกว่ามันตรงข้ามกับร้านเจที่เราไปกินทุกวัน ก็ใช่ค่ะ ตรงข้ามเลย

สองอย่างที่หายไปจากจาน แล้วผิวกับผมใช้โดยตรง

สสส. เคยให้ข้อมูลผ่านนายสง่า ดามาพงศ์ ผู้จัดการโครงการโภชนาการสมวัย ว่าคนถือศีลกินเจต้องระวังสองอย่างเป็นพิเศษ คือ โปรตีน กับ วิตามินบี 12

ทำไมสองตัวนี้ถึงสำคัญกับเรื่องสวย

โปรตีน คือวัตถุดิบตั้งต้นของเส้นผมและเล็บโดยตรง ไม่ใช่แค่ของกล้ามเนื้อ ข้อมูลทางการแพทย์ระบุว่าการกินโปรตีนต่ำเป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะผมร่วงแบบ telogen effluvium ชัดเจน

วิตามินบี 12 ปกติเราได้จากตับ นม และไข่แดง ซึ่งช่วงเจตัดออกหมด

ข่าวดีคือแก้ง่ายมาก เต้าหู้แผ่นเดียวให้โปรตีนเทียบเท่าเนื้อหมู 3–4 ชิ้น ตามข้อมูลของ สสส. เพราะงั้นไม่ได้แปลว่าต้องกินเยอะมหาศาล แค่ต้องตั้งใจใส่เข้าไปในทุกมื้อ ไม่ใช่กินก๋วยเตี๋ยวเจที่มีแต่เส้นกับผักกาดขาว

เรื่องธาตุเหล็กที่คนกินเจไม่ค่อยรู้

อันนี้คือข้อมูลที่เราเจอแล้วแบบ อ๋อออ

ธาตุเหล็กมีสองแบบ แบบที่มาจากสัตว์กับแบบที่มาจากพืช แล้วสองแบบนี้ร่างกายดูดซึมได้ไม่เท่ากันเลย

รูปแบบอาหารดูดซึมธาตุเหล็กได้
อาหารแบบผสมที่มีเนื้อสัตว์14–18%
อาหารมังสวิรัติ5–12%

ตัวเลขจาก NIH Office of Dietary Supplements

แล้วข้อสรุปที่ตามมาคือข้อนี้ — คนที่กินมังสวิรัติต้องการธาตุเหล็กมากกว่าคนกินเนื้อสัตว์ถึง 1.8 เท่า

หนึ่งเท่าแปด ไม่ใช่เท่าเดิม

แปลว่าถ้าเรากินผักใบเขียวเท่าที่เคยกิน แล้วคิดว่าพอแล้วเพราะผักมีเหล็ก มันอาจจะยังไม่พอ ธาตุเหล็กเกี่ยวกับความสวยตรงที่มันพาออกซิเจนไปเลี้ยงทั่วร่าง รวมถึงรากผม และการขาดเหล็กก็เป็นหนึ่งในสาเหตุของผมร่วงที่ระบุไว้ในข้อมูลทางการแพทย์

ชาจีนกับกาแฟ ดื่มผิดจังหวะเหล็กหายไปเลย

ต่อจากข้อบนเลย เพราะอันนี้คือข้อที่แก้ได้ฟรีและคนพลาดเยอะที่สุด

NIH ระบุว่าสารที่ขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กจากพืชคือ ไฟเตตในธัญพืชและถั่ว · โพลีฟีนอลในธัญพืชและพืชตระกูลถั่ว · และแคลเซียม

ส่วนตัวที่ช่วยให้ดูดซึมดีขึ้นคือ วิตามินซี

ทีนี้ลองนึกภาพโต๊ะอาหารเจทั่วไป เรากินข้าวผัดเจกับชาจีนร้อนๆ แก้วนึง หรือกาแฟเย็นหนึ่งแก้ว ซึ่งเป็นภาพที่คุ้นมาก

✅ วิธีแก้ง่ายมากค่ะ
แยกเวลา ชา กาแฟ นม ให้ห่างจากมื้ออาหารสักชั่วโมง แล้วปิดมื้อด้วยผลไม้รสเปรี้ยวแทน ส้ม ฝรั่ง มะละกอ สับปะรด กีวี เท่านี้เหล็กจากมื้อเดิมก็ถูกใช้ได้มากขึ้น โดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่มเลย
โปรตีนเจกินยังไงให้พอ

ตัวเลือกที่ใช้ได้จริงในร้านเจทั่วไป เรียงจากที่หาง่ายที่สุด

  • เต้าหู้ ทุกแบบ ขาว เหลือง แข็ง อ่อน
  • น้ำเต้าหู้ ไม่หวานหรือหวานน้อย
  • ถั่วเมล็ดแห้ง ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วดำ
  • ฟองเต้าหู้
  • โปรตีนเกษตร

ข้อควรระวังสองอย่าง

หนึ่ง เต้าหู้ทอดกับเต้าหู้ต้มให้โปรตีนพอกัน แต่ให้ไขมันต่างกันมาก ถ้าเลือกได้ให้เอาแบบไม่ทอด

สอง โปรตีนเกษตรและของเลียนแบบเนื้อสัตว์มักเค็มกว่าที่คิด เพราะต้องปรุงรสให้เหมือนเนื้อ ซึ่งชนกับคำแนะนำเรื่องเลี่ยงเค็มจัดพอดี กินได้แต่อย่าให้เป็นตัวหลักทุกมื้อ

ผมร่วงช่วงปีใหม่ ต้นเหตุอาจอยู่ที่เดือนตุลา

ข้อนี้เราว่าน่าสนใจที่สุดในบทความ

ภาวะผมร่วงจากโภชนาการที่เรียกว่า telogen effluvium มันไม่ได้ร่วงทันทีที่เรากินไม่พอ ข้อมูลทางการแพทย์ระบุว่าเส้นผมจะเข้าสู่ระยะพักก่อน แล้วค่อยร่วง โดยเฉลี่ยประมาณ 3 เดือนหลังจากต้นเหตุ ช่วงที่เป็นไปได้คือ 1 ถึง 6 เดือน

สาเหตุที่ระบุไว้ตรงๆ คือ การลดน้ำหนักแบบหักดิบ การกินโปรตีนต่ำ และการขาดธาตุเหล็ก สังกะสี วิตามินดี

เพราะงั้นคนที่ผมร่วงช่วงปีใหม่เลยแทบไม่มีใครโยงกลับมาที่เดือนตุลาเลย มันห่างกันเกินกว่าจะนึกถึง

⚠️ แต่ขอให้ตรงกันก่อนนะ
เจแค่ 9 วันโดยปกติไม่น่าทำให้ผมร่วง กลุ่มที่ต้องระวังจริงคือ
  • คนที่ถือเจต่อเนื่องยาวเป็นเดือนหลังเทศกาลจบ
  • คนที่ใช้ช่วงเจเป็นช่วงลดน้ำหนักไปด้วย กินน้อยมากทั้งเก้าวัน
  • คนที่กินเจแบบแป้งล้วน ไม่แตะโปรตีนเลยสักมื้อ

ข่าวดีคือภาวะนี้ หายได้เองเมื่อแก้ที่ต้นเหตุ และผลลัพธ์ปลายทางมักกลับมาดีตามเดิม แค่ใช้เวลาหลายเดือนถึงหนึ่งปี ซึ่งก็นานพอที่จะไม่อยากให้เกิดอยู่ดีเนอะ

แล้ว 9 วัน ผิวจะเปลี่ยนทันไหม

ตอบแบบไม่อ้อมค้อม เราหางานวิจัยที่วัดผลผิวจากการกินเจ 9 วันโดยตรงไม่เจอค่ะ ใครบอกว่ากินเจเก้าวันแล้วผิวใสขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์ ให้ขอแหล่งก่อน

สิ่งที่พูดได้จากข้อมูลที่มีจริงคือ

สิ่งที่เปลี่ยนได้ใน 9 วัน คือความบวมและความมันที่มาจากอาหารรสจัดและของเค็ม เพราะมันเกี่ยวกับการคั่งน้ำซึ่งตอบสนองเร็ว

สิ่งที่ไม่เปลี่ยนใน 9 วัน คือสภาพผิวโดยรวม รอยสิว รูขุมขน ความหมองคล้ำ เพราะผิวทำงานเป็นรอบ ไม่ใช่รายวัน

ส่วนเรื่องสิว เราเห็นคนพูดกันเยอะทั้งสองทาง ทั้งว่าเจทำให้สิวหายและว่าเจทำให้สิวขึ้น เรายังหาแหล่งที่เชื่อถือได้มายืนยันทั้งสองฝั่งไม่ได้ เลยขอไม่เคลมค่ะ สิ่งที่หน่วยงานไทยระบุไว้จริงมีแค่คำแนะนำให้เลี่ยงหวาน มัน เค็มจัด ซึ่งก็เป็นคำแนะนำที่ดีอยู่แล้วไม่ว่าจะช่วงเจหรือไม่

ล้างท้องก่อนเจ แล้วเตรียมตัวยังไงให้ไม่ทรมาน

วันล้างท้องปีนี้คือ 9 ตุลาคม คือวันก่อนเริ่มถือศีล

กรมอนามัยแนะนำให้เตรียมร่างกาย 2–3 วันก่อนเริ่ม ด้วยการค่อยๆ เพิ่มผักในมื้ออาหารและลดปริมาณเนื้อสัตว์ลง เพื่อให้ระบบย่อยปรับตัวทัน

เหตุผลที่ควรทำคือการเปลี่ยนอาหารแบบหักดิบในวันเดียวมักทำให้ท้องอืด ท้องผูก หรือเพลียในสามวันแรก ซึ่งหลายคนตีความว่าเป็นอาการล้างสารพิษ ทั้งที่จริงๆ คือระบบย่อยปรับตัวไม่ทัน

ผักฉุน 5 ชนิดที่ห้าม กับการล้างผักที่คนข้าม

ผักฉุนที่ต้องเว้นช่วงถือศีลคือ ผักชี หอม กระเทียม กุ่ยช่าย ใบยาสูบ รวมถึงเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ส่วนเรื่องที่คนข้ามบ่อยที่สุดคือ การล้างผัก ซึ่งพอช่วงเจเรากินผักเยอะขึ้นหลายเท่า ความสำคัญเลยเพิ่มตาม

สสส. แนะนำให้ล้าง 2 ครั้ง ครั้งละ 5–10 นาที ส่วนกรมอนามัยก็ย้ำเรื่องความสะอาดไว้เป็นหนึ่งใน 5 ข้อหลักเหมือนกัน

คำถามที่เพื่อนๆ ถามบ่อย

กินเจ 9 วันแล้วผิวจะดีขึ้นจริงไหม

ขึ้นอยู่กับว่ากินยังไงค่ะ ถ้ากินแบบมีโปรตีนทุกมื้อ ผักสีเข้ม ผลไม้ และลดของทอด ร่างกายได้ของที่ดีขึ้นจริง แต่ถ้ากินแบบของทอดกับแป้งซึ่งเป็นเมนูเจส่วนใหญ่ในไทย ก็ไม่ได้ต่างจากเดิมเท่าไหร่ ส่วนที่บอกว่าเก้าวันแล้วผิวเปลี่ยนชัด อันนั้นเรายังไม่เจอหลักฐานยืนยัน

กินเจแล้วผมร่วงจริงไหม

เจ 9 วันตามเทศกาลโดยปกติไม่น่าทำให้ผมร่วงค่ะ กลุ่มเสี่ยงจริงคือคนที่ถือต่อยาวเป็นเดือน คนที่ใช้ช่วงเจลดน้ำหนักแบบกินน้อยมาก และคนที่กินแป้งล้วนไม่แตะโปรตีนเลย และถ้าร่วงจริงมันจะร่วงหลังจากนั้นราว 3 เดือน ไม่ใช่ร่วงตอนกินเจ

กินเจแล้วน้ำหนักขึ้นได้ด้วยเหรอ

ได้ค่ะ และเกิดบ่อยด้วย เพราะเมนูเจจำนวนมากเป็นของทอดและแป้งซึ่งให้พลังงานสูง กรมอนามัยถึงได้ระบุเรื่องจำกัดปริมาณอาหารแป้งไว้เป็นหนึ่งใน 5 ข้อ การไม่กินเนื้อสัตว์ไม่ได้แปลว่าพลังงานน้อยลงโดยอัตโนมัติ

ต้องกินวิตามินเสริมช่วงเจไหม

ถ้าถือแค่ 9 วันและกินโปรตีนครบ ปกติไม่จำเป็นค่ะ แต่ถ้าตั้งใจถือต่อยาว หรือเป็นคนที่มีภาวะโลหิตจางอยู่แล้ว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน เพราะธาตุเหล็กเสริมมีผลข้างเคียงและไม่ควรกินเองโดยไม่รู้ค่าเลือด

ดื่มชาจีนระหว่างมื้อได้ไหม

ดื่มได้ค่ะ แค่ขอให้ไม่พร้อมมื้ออาหาร เพราะโพลีฟีนอลขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กจากพืช ให้เว้นห่างสักชั่วโมง แล้วปิดมื้อด้วยผลไม้รสเปรี้ยวแทนจะได้ประโยชน์กว่า
สรุปแบบเพื่อนบอกเพื่อน

กินเจแล้วผิวดีขึ้นได้จริง แต่ไม่ได้ดีเพราะไม่กินเนื้อ มันดีเพราะเราได้ผัก ผลไม้ และโปรตีนจากพืชมากขึ้น ซึ่งถ้าเมนูเราคือปาท่องโก๋กับเผือกทอด สิ่งเหล่านั้นก็ไม่ได้เกิดขึ้น

สามข้อที่อยากให้จำจริงๆ

  1. 1
    ใส่โปรตีนทุกมื้อ

    เต้าหู้แผ่นเดียวเท่าเนื้อหมู 3–4 ชิ้น ไม่ได้ยากเลย

  2. 2
    ธาตุเหล็กจากพืชดูดซึมยากกว่า คนกินมังสวิรัติต้องการมากกว่าเดิม 1.8 เท่า

    ปิดมื้อด้วยผลไม้รสเปรี้ยว แล้วเลื่อนชากาแฟออกจากมื้อ

  3. 3
    ของทอดไม่เกินวันละมื้อ

    แค่นี้ก็เปลี่ยนทั้งเทศกาลแล้ว

ได้บุญแล้วก็อยากให้ได้ผิวด้วยค่ะ ไม่ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

หมายเหตุ
บทความนี้เป็นข้อมูลโภชนาการทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การวางแผนอาหารเฉพาะบุคคล · ผู้ที่มีโรคประจำตัว ภาวะโลหิตจาง ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือกำลังใช้ยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเปลี่ยนรูปแบบการกินอย่างมีนัยสำคัญ · ไม่ควรซื้อวิตามินหรือธาตุเหล็กเสริมมากินเองโดยไม่ทราบค่าเลือด · GLOW ไม่ได้รับค่าตอบแทนจากแบรนด์อาหาร ร้านอาหาร หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดในการเขียนบทความนี้ · ข้อมูลภาวะผมร่วงอ้างอิงจากเอกสารทางการแพทย์ภาษาอังกฤษ ไม่ใช่การวินิจฉัยรายบุคคล หากผมร่วงผิดปกติต่อเนื่องควรพบแพทย์ผิวหนัง
แหล่งอ้างอิง
  1. ฐานเศรษฐกิจ — เทศกาลกินเจ 2569 ระหว่างวันที่ 10–18 ตุลาคม วันล้างท้อง 9 ตุลาคม และข้อห้ามเรื่องผักฉุน — thansettakij.com
  2. กรุงเทพธุรกิจ — คำแนะนำกรมอนามัย 5 ข้อ กินเจให้ถูกหลักโภชนาการ และการเตรียมตัว 2–3 วันก่อนเริ่ม — bangkokbiznews.com
  3. Thai PBS — สสส. โดยนายสง่า ดามาพงศ์ เตือนเรื่องการขาดโปรตีนและวิตามินบี 12 ช่วงกินเจ และข้อเทียบเต้าหู้กับเนื้อหมู — thaipbs.or.th
  4. NIH Office of Dietary Supplements — Iron Health Professional Fact Sheet: อัตราการดูดซึมธาตุเหล็ก 14–18% จากอาหารผสม เทียบกับ 5–12% จากอาหารมังสวิรัติ และความต้องการธาตุเหล็กสูงกว่า 1.8 เท่า รวมถึงตัวช่วยและตัวขัดขวางการดูดซึม — ods.od.nih.gov
  5. StatPearls / NCBI Bookshelf — Telogen Effluvium: สาเหตุจากการลดน้ำหนักแบบหักดิบ โปรตีนต่ำ และการขาดธาตุเหล็ก สังกะสี วิตามินดี พร้อมระยะเวลาเฉลี่ย 3 เดือนก่อนเริ่มร่วง — ncbi.nlm.nih.gov
  6. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข — แนวทาง "กินเจ อิ่มบุญ สุขใจ ปลอดภัยได้สุขภาพ" — thaipr.net
แชร์บทความ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูทั้งหมด →

ติดตาม Glow Isan
ผ่าน Instagram ได้เลย

รับข่าวสารคลินิก โปรโมชันพิเศษ และบทความใหม่ก่อนใคร